نمایشگاه در ایران

سال 1348 سرآغاز پیدایش صنعت مدرن نمایشگاهی در کشور و تاسیس شرکت سهامی نمایشگاه بین المللی تهران می باشد. شرکتی با تشکیلات اداری کوچک و حدود 25 کارمند در ساختمان کوچکی واقع در خیابان ولیعصر- ضلع شمالی سازمان صدا و سیما و تشکیلات کارگاهی متشکل از گروهی از مهندسان معمار ، مشاوران شهرسازی و صدها کارگر و کارمند و خدمه که شروع به ساخت سالن های نمایشگاهی و ساختمان های اداری و خدماتی و نمایشگاه بین المللی تهران در اراضی فعلی  نمایشگاه بین المللی تهران با مناظر زیبای تهران سال 1348و در منطقه سرسبز و خوش آب و هوا نمودند .

اولین رویداد نمایشگاه بین المللی که به صورت رسمی در ایران برگزار گردید،دومین نمایشگاه بین المللی آسیایی بود که در آبان ماه سال 1348 افتتاح و برگزار شد .

برپایی وبرگزاری موفقیت آمیز این نمایشگاه و مشارکت 33 کشور از 5 قاره و تعداد زیادی از صنایع داخلی ، شامل ......کالا و خدمات و صنایع داخلی و خارجی در این فضای نوساز و زیبا و برخوردار از امکانات روز جهان و خدمات بسیار مناسب، باعث شد جایگاه  صنعت نمایشگاه ایران در میان محدود نمایشگاه های مهم بین المللی تثبیت گردد .

با افتتاح نمایشگاه بین المللی و برگزاری موفق نمایشگاه آسیایی ، کشور مان وارد عرصه ی صنعت نمایشگاه گردیدو سپس شرکت سهامی نمایشگاه بین المللی کشورمان در رویداد بزرگ جهانی اکسپو (1970- اوزاکا – ژاپن) حضورپیدا کرد و جمع کثیری از فعالان و همچنین کارمندان این شرکت در حضور 4 ماهه خود در کشور ژاپن ،در قالب هیئت های اداری و اجرایی به توان و تجربیات خود اضافه کرده و همچنین  حضور در عرصه های بین المللی را تجربه کردند. واین حضور باعث آشنایی هر چه بیشتر دست اندرکاران این صنعت با همتایان خارجی و بین المللی گردید و باعث گردید ازمجموعه کتابها و گزارشات و تجربیات کشور های دیگر و همچنین قوانین  برگزاری نمایشگاه های بین المللی استفاده کنند .

و این تجربیات و امکانات شروع برپایی نمایشگاههای داخلی و خارجی در ایران را درپی داشت و اولین طرح نمایشگاهی سالانه با عنوان  (نمایشگاه بین المللی بازرگانی تهران) تدوین و به مرحله اجرا در آمد .

نخستین دوره ی این رویدادمهم در  سال 1352 و با مشارکت حدود 20 کشور و 150 موسسه ی داخلی انجام گرفت.وبا توجه به تجربیات و امکانات ذکر شده، نمایشگاه بازرگانی تهران در تمامی کشور های فعال در زمینه ی نمایشگاه و همچنین  در بین صنایع برتر دنیا  جای خود را پیدا کرد و از نمایشگاههای موفق و با کیفیت و حائز اهمیت به شمار می آمد .

برگزاری  دومین دوره نمایشگاه بین المللی بازرگانی تهران با حضور 33 کشور و سومین دوره با 37 و چهارمین دوره با 40 کشور ، نشان از پیشرفت این نمایشگاه دارد و اهمیت آن را دربین کشورهای  پیشرفته نشان می دهد .

این پیشرفت سالانه و حضور کشورهای مختلف و استقبال روز افزون باعث گردید نمایشگاه بین المللی بازرگانی تهران  با رای بالا در اتحادیه نمایشگاههای جهانی (UFI) به عضویت پذیرفته شود وگام مهم دیگری در این صنعت برداشته شود .

با برگزاری این نمایشگاه و همچنین نمایشگاههای داخلی دیگر ، صنعت نمایشگاه رشد  چشمگیری پیدا کرده بودو کارکنان و کارمندان نیز تجربیات فراوان کسب کرده بودند و مقتضیات کشور و صنایع روبه رشد آن زمان می طلبید تا نمایشگاه های دیگر  نیز برگزار گردد .

-نمایشگاه انرژی و پتروشیمی در سال 1355 و نمایشگاه بین المللی پزشکی  و دارویی در سال 1356 با نام ایران مد (Iranmed ) از جمله نمایشگاههایی بودند که حضور  چشمگیر و فعال شرکت های داخلی و بین المللی را در کشورمان میسر کرد و به اعتبار نمایشگاه ایران افزود .

علاوه بر برگزاری نمایشگاه های موفق در داخل کشور، صنایع و خدمات کشورمان نیز به حضور در نمایشگاههای مختلف در سراسر دنیا ادامه داد و این رفت و آمدهای حرفه ای و تجاری به تجارت صنعت نمایشگاهی و کارکنان این شرکت افزود و همچنین کشورمان را نیز از لحاظ  فرهنگی  ، هنری و صنعتی به جهانیان شناساند . ارائه محصولات فرهنگی و هنری و نمایش تولیدات داخلی و توانمندی های فنی – مهندسی و ماشین آلات سنگین و ادوات کشاورزی - تراکتور و خودروهای سبک و سنگین و تولیدات کشاورزی و صنعتی دیگر از جمله کالاهای ارائه شده در نمایشگاه های خارجی بود و این اهمیت وجود صنعت نمایشگاه را بیش از بیش معلوم می ساخت و دست اندرکاران این صنعت را بر آن داشت که نمایشگاه های مختلف و متنوع را سالانه برگزار نمایند .

صنعت نمایشگاهی ایران که با نمایشگاه بین المللی بازرگانی تهران به جهان شناسانده شده بود با سیاست گذاریهای صاحبان صنایع و مدیران این عرصه بیست و شش دوره ی متوالی برگزار شده بود و اینک باید با توجه به گسترش صنایع مختلف و همچنین تخصصی تر شدن صنایع باید به شکل دیگری ادامه پیدا می کرد ، و این سیاستگذاری باعث گردید نمایشگاه بین المللی بازرگانی تهران بیست و هفتمین دوره ی خود را تجربه ننماید و جای خود را به نمایشگاه های تخصصی با عناوین مختلف بدهدکه بعد از گذشت سالها مخالفان و موافقان خود را دارد .

البته آن زمان نیز یکی از دلایل مهم حذف نمایشگاه بازرگانی تهران، معضل ترافیک بود که تا امروز نیز گریبان گیر این صنعت و شرکت ها شده و از سالیان دور راه حل مناسبی برای این مشکل در نظر گرفته نشده است و اینگونه بود که شاهرگ اصلی نمایشگاه پس از 26 دوره متوالی قطع گردید ونمایشگاه بازرگانی تهران از تقویم بین المللی حذف شد .

 مرکز توسعه صادرات کشور ،امور نمایشگاه بین المللی تهران را زیر نظر گرفت و شرکت سهامی  نمایشگاهی بین المللی  تهران به عنوان معاونتی در این مرکز قرار گرفت و شاهد تغییرات زیادی گردید

ورود استانها ی صنعتی و بزرگ به  صنعت نمایشگاه، توسط شرکت سهامی  نمایشگاه های بین المللی ایران که به عنوان سیاست  گذار این صنعت در کشور  محسوب می شد،با پریایی نمایشگاهی با عنوان (توانمندیهای استان ها )کلید خورد .

وبعد ها این استان ها نیز شاهد برگزاری نمایشگاه های بیشتری با عناوین مختلف بودند. مانند نمایشگاه صنایع و خدمات بازرگانی ،  کشاورزی و ... که در محل های مناسبی در هر استان برگزار می گردید.به عنوان مثال در دانشگاه ها و سالن های ورزشی به طور مثال اولین نمایشگاه در آذربایجان شرقی و در شهر تبریز به علت نبود محل دائمی نمایشگاه در باغ ایل گلی برگزار گردید تا اینکه اکثر استان ها و شهر های بزرگ ، محلی را به عنوان محل دائمی نمایشگاه ها در دستور ساخت قرار دادند و تحت نظارت ادارات بازرگانی وابسته به وزارت صنایع فعالیت را شروع کردند .

و این چنین بود که رگهای حیاتی صنعت نمایشگاه در سرتاسر کشور گسترش یافت و در اکثر شهر های بزرگ این صنعت به تجار ، بازرگانان  و همه ی صنایع یاری می رساند،و همچنین اکثر بازرگانان و صادرکنندگان نیز اهمیت صنعت نمایشگاه را دریافته و با حضور در نمایشگا های بین المللی و داخلی به تبلیغات و فروش کالا و خدمات روی آوردند.

از شروع فعالیت نمایشگاه بین المللی تهران  در سال 1347 تا سال 1369 ، که حدود 20 سال بود، سالنها و امکانات این مجموعه فرسوده شده بود که در این سال مدیران مرکز توسعه صادرات اقدام به ساخت سالنهای جدید و ترمیم سالنهای قدیمی کردند و روح دوباره ای در کالبد این مجموعه  دمیده شد. و تاسیسات ، دیوارها ،نما و محوطه نمایشگاه که در سالها ی قبل از بین رفته بود ، بازسازی و تعمیر شد، و از جمله نمایشگاههای معتبری که در آن سال برگزا ر شده می توان به نمایشگاه های نفت و گاز و پتروشیمی ، کشاورزی و حمل و نقل اشاره کرد که تا امروز نیز ادامه خواهد داشت.

درطول سال های گذشته همواره صنعت نمایشگاه به راه پرپیچ و خم خود ادامه داده ودر دوره هایی نمایشگاه های ضعیف نیز  برگزار گردیده که ناچار از این صنعت برچیده شده است ، و همچنین شرکت ها و اشخاصی که به عنوان برگزار کننده در این صنعت فعالیت کرده اند، گاها به دنبال سود شخصی و مسائل دیگر ،هویت نمایشگاه را فراموش کرده اند و از ارزش و اهمیت آن کاسته اند ، نمایشگاه هایی با عنوان های مختلف و بین المللی که به طور مثال 5 شرکت خارجی در آن حضور داشتند .از نمونه این فعالیت ها می باشد، و گاها برگزار کنندگانی که نمایشگاه را در حد فروشگاه تقلیل داده و برای سود های هنگفت و گذرا از  اصل ماجرا دور گشته اند .

همچنین کپی برداری ، امتیازدهی به اشخاص ناوارد و رانت هایی که در این صنعت بوجود آمد نیز ضرباتی بر پیکر نیمه جان این صنعت وارد آورده که جبران آنها بسیار سخت و زمان برخواهد بود.

  به نظر می رسد ، شرکت سهامی نمایشگاها ی بین المللی ایرا ن ، به عنوان سکاندار این صنعت باید به نقش راهبردی و سیاست گذاری خود در  این عرصه توجه و دقت بیشتری داشته باشد ،و از پریایی نمایشگاه هایی با عنواین مختلف در گوشه کنار کشور و با  نیت های کاملا سودجویانه و همچنین نمایشگاه های فرسایشی و غیر اقتصادی که نام این صنعت را خدشه دار کرده و همچنین مشارکت کنندگان نیز دچار سردرگمی وضرر وزیان می کند، جلوگیری کرده وبا برنامه مدون و دقیق امور نمایشگاهی را در سرتاسر کشور نظم بخشی نماید.

به امید روزی که صنعت نمایشگاه با استفاده از تجارب مدیران موفق خود که سالها در این رشته فعالیت نموده و سرد و گرم نمایشگاه را چشیده اند به دوران اوج خود بازگشته و سیاست های کلی مرکز توسعه صادرات و شرکت سهامی نمایشگاه های بین المللی ابران ، صرفا برگزاری هرچه بهتر و باشکوه تر ، طبق قوانین و مقررات بوده و از ارئه مجوزهای تکراری و موازی وبی مورد به شرکت ها و موسسات نالایق خودداری نموده ودر این عرصه از صاحبان صنایع و اتحادیه ها و مدیران موفق ، مشورت و کمک بگیرد.

اینجانب به عنوان عضو کوچکی از صنعت نمایشگاه که آموزش دیده اساتید و بزرگان این صنعت می باشد،آرزو دارم که این صنعت به سمت و سویی برود که هر دو وجه این صنعت ، یعنی فعالان عرصه نمایشگاه به عنوان برگزار کننده و همچنین صنایع و کالا و خدمات کشورمان به عنوان مشارکت کننده به سود دهی وتجارت موفق دست یابند که رشد و پیشرفت این صنعت به رشد و بالندگی کشور عزیزمان منجر خواهد شد .

منابع :پایگاه خبری عصر نمایشگاه

به قلم عیسی فتحی (گروه صنایع نمایشگاه نقش گستر )

کپی برداری با ذکر منبع بلا مانع می باشد.